Schroders: Goud en de Iran-crisis: waar komt de extreme prijsvolatiliteit vandaan?

Goud heeft in de afgelopen weken ongeveer een vijfde van zijn waarde verloren en lijkt daarmee ernstig tekort te schieten in zijn traditionele rol als veilige haven tijdens conflicten. Hoe komt dit en wat is het bredere plaatje?

De goudprijs steeg in de eerste dagen van het conflict nog tot boven de $5.300 op 3 maart, maar daarna daalde de prijs van het edelmetaal scherp. Op 23 maart, toen de oorlog de vierde week inging, was de goudprijs teruggevallen tot circa $4.400, een van de scherpste dalingen ooit gemeten.

James Luke, portfoliomanager goud en grondstoffen bij Schroders, is van mening dat goud zich over langere tijd heeft bewezen als een goede diversifier binnen beleggingsportefeuilles en als een waardevolle bescherming tegen structureel oplopende geopolitieke en budgettaire spanningen. Als kortetermijnbescherming tegen geopolitieke onrust of acute marktstress heeft goud historisch echter vaak minder goed gefunctioneerd.

Waarom is goud zo in zo'n korte tijd zo sterk gedaald?

Luke geeft drie verklaringen:

1. Een reactie op de afnemende kans op renteverlagingen

Een waarschijnlijk tekort aan olie en gas, veroorzaakt door de sluiting van de cruciale vaarroute door de Straat van Hormuz en blijvende schade aan energie-infrastructuur in de Golfregio, voedt de inflatieverwachtingen. Dat zet centrale banken op hun beurt onder druk om de rente te verhogen.

2. Goud wordt meegesleept in een risicomijdende markt

Het rendement op goud was in het afgelopen jaar en verder terug zeer sterk. In een risicomijdende markt, met hoge stress en een plotselinge vlucht naar cash, kan ook goud in de verkoopgolf worden meegezogen.

3. Zorgen over begrotingsstress leiden tot goudverkopen

Daarbij spelen onder meer zorgen dat staatsinvesteringsfondsen posities hebben verkocht om aan financieringsbehoeften van overheden te voldoen. Ook is het mogelijk dat centrale banken in opkomende markten hun goudreserves aanspreken als bron van kortetermijnliquiditeit, bijvoorbeeld om valuta te ondersteunen of extra uitgaven, zoals defensiebestedingen, te financieren.

Opvallend is het scherpe contrast tussen de verkoopdruk in westerse markten en de veel stabielere vraag in China. Dat is goed zichtbaar in de afbeelding hieronder, die de instroom in fysieke goud-ETF’s in Europa en Noord-Amerika afzet tegen die in Azië sinds begin 2025.

Afbeelding: Cumulatieve ETF flows, US$ miljard, sinds januari 2025

Is de goud bullmarkt voorbij?

Zeer sterke stijgingen van de olieprijs zouden op zeer korte termijn waarschijnlijk schade toebrengen aan vrijwel alle beleggingscategorieën, inclusief goud. Maar het bredere beeld ziet er volgens Luke anders uit. Om het risico-rendementsprofiel van goud op middellange en lange termijn vanuit allocatieperspectief goed te duiden, moet de vraag worden gesteld of de zogeheten debasement trade - vooral gedreven door zorgen over overheidsfinanciën - of de de-dollarisation trade - vooral ingegeven door geopolitieke zorgen over de inzet van de dollar als machtsmiddel en de spanningen tussen de VS en China - door de huidige gebeurtenissen in het Midden-Oosten nu ten einde is gekomen.

Als het antwoord daarop ‘ja’ is, dan is de kans groot dat voor deze cyclus de top in de goudprijs inmiddels is bereikt. Is het antwoord ‘nee’, dan kan deze periode achteraf juist als koopmoment worden gezien.

Volgens Luke is het antwoord ‘nee’.

De geopolitieke verschuiving van een unipolaire wereld onder Amerikaanse dominantie - die zijn hoogtepunt kende in de vroege jaren 2000 - naar een meer multipolaire wereld met rivaliserende grootmachten en afnemend vertrouwen in wereldwijde instituties en toeleveringsketens, zal in de meeste scenario’s doorzetten. Alleen een snelle en beslissende overwinning van de VS en Israël zou dat beeld kunnen veranderen.

Daarnaast vergroten de huidige gebeurtenissen de kans op zowel stagflatie als hogere defensie-uitgaven. Ook neemt de kans op een recessie toe. De budgettaire trend van oplopende schulden en tekorten in de G7-landen zal daarmee waarschijnlijk aanhouden. Volgens Luke is de kans aanzienlijk dat de oorlog met Iran uiteindelijk wordt gezien als een nieuwe begrotingsschok, met verdere verslechtering van de overheidsfinanciën tot gevolg.

Zelfs als de crisis aanhoudt, verwacht Luke dat goud zich, zodra de eerste reflexverkopen zijn uitgewerkt, weer zal losmaken van de huidige negatieve correlatie met de oliemarkt.

Goudaandelen

Goudaandelen zijn sinds het begin van de oorlog circa 25% in waarde gedaald. Beleggers vrezen dat kosteninflatie en lagere goudprijzen de winstmarges van goudproducenten fors zullen aantasten. Ook hier is sprake van een reflexmatige neiging om de huidige schok rond Iran te zien als een herhaling van de energieschok na de Russische inval in Oekraïne in 2022, die er uiteindelijk toe bijdroeg dat goudaandelen achterbleven bij fysiek goud.

Het grote verschil met 2022 is echter het vertrekpunt van de marges van producenten. Op all-in-basis - dus inclusief totale kosten, groeikapitaal en contante belastingen - lagen die marges bij het begin van dit conflict ongeveer tien keer zo hoog als bij de start van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne: circa $150 per ounce begin 2022, tegenover ongeveer $1.800 per ounce nu, zoals ook blijkt uit de onderstaande grafiek.

De huidige uitzonderlijk ruime margebuffer betekent in feite dat de operationele hefboom sterk is afgenomen. Anders gezegd: de kosten kunnen veel sneller oplopen dan de goudprijs, terwijl de marges toch nog kunnen verbeteren. Voor Luke die verwacht dat de bullmarkt in goud aanhoudt, blijven goudaandelen een aantrekkelijke belegging.