ING - Zorgsector blijft groeien ondanks uitstroom zzp’ers

De zorgsector blijft in 2026 naar verwachting met 2,5% substantieel groeien. Dat is ook nodig want de zorgbehoefte neemt structureel toe door verdere vergrijzing, de mogelijkheden van nieuwe medische toepassingen en de welvaartsgroei. Zorgaanbieders moeten dan ook alle zeilen bijzetten om aan de vraag te kunnen voldoen. Daarbij is de personeelsschaarste groot. Zo is het aantal zorg-zzp’ers in ruim een jaar tijd met 13% afgenomen. Tegelijkertijd zorgt de toegenomen productiviteitsgroei, met name door digitale toepassingen en inzet van mantelzorgers, ervoor dat meer zorg kan worden geleverd. Ook met het aantrekken van nieuw vast en flexibel personeel, zoals uitzendkrachten, vullen zorgaanbieders het gat op dat vertrekkende zzp’ers achterlaten. Tot slot wordt de algehele arbeidsmarkt in 2026 weer iets minder krap, wat ruimte schept voor het aantrekken van nieuw zorgpersoneel, ook vanuit andere sectoren. Dit stelt ING research in het vandaag verschenen Vooruitzicht Gezondheidszorg.

Zorgvolume blijft toenemen door groei productiviteit

Zorgaanbieders verlenen de laatste jaren meer zorg in minder uren, zo laten productiviteitscijfers zien. Terwijl de productiviteit over de afgelopen dertig jaar gemiddeld genomen nauwelijks is gegroeid (+0,1% per jaar), neemt die sinds 2021 vrijwel doorlopend toe. In de eerste drie kwartalen van 2025 is die verder aangetrokken tot gemiddeld 2,8% per kwartaal. De afgelopen drie jaar groeit de productiviteit gemiddeld 1,7% per kwartaal ten opzichte van een krimp van 1,5% per kwartaal in de drie jaar voorafgaand aan de coronapandemie.* De aanhoudende productiviteitsgroei maakt verdere groei van het zorgaanbod in 2026 mogelijk met 2,5%, zo verwacht ING Research.

Ook meer begrotingsruimte en ruimere arbeidsmarkt maken substantiële volumegroei mogelijk

Daarnaast blijft de overheid – zo’n 83% van de zorguitgaven wordt collectief bekostigd – de budgettaire ruimte creëren voor verdere groei. Vanwege de val van het kabinet en het sluiten van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) is een aantal geplande bezuinigingen voor 2026 geschrapt. Daarnaast gaat in 2026 juist extra geld naar de gehandicaptenzorg en vooral de jeugdzorg. De arbeidsmarkt wordt in 2026 weer iets minder krap, wat enige ruimte schept voor het aantrekken van nieuw zorgpersoneel. Al met al groeit het zorgvolume substantieel met naar verwachting 2,5% in 2026.

Nieuw vast personeel en andersoortige flexibele krachten vullen gat op zzp’ers dat achterlaten

Behalve door productiever te werken, houden zorgaanbieders de groei ook op peil door meer personeel aan te trekken. Het aantal werknemers met een vaste arbeidsrelatie neemt gestaag toe. Het aantal zorgprofessionals met een flexibele arbeidsrelatie groeit bovendien veel sneller dan voorheen. Tot deze laatste groep behoren de uitzendkrachten. De toename van het aantal uitzendkrachten is opvallend sterk met in totaal 24% in de laatste vijf kwartalen.

Digitale toepassingen en grotere inzet mantelzorgers stimuleren productiviteit

De noodzaak om zorgprocessen in tijden van personeelskrapte slimmer in te richten, vormt de basis voor de productiviteitsverbetering. De bredere inzet van digitale hulpmiddelen is een belangrijke methode om dat te bereiken. Sinds de coronapandemie zijn digitale hulpmiddelen niet meer uit de zorg weg te denken. Zorgaanbieders weten digitale technologie steeds beter te benutten. Ziekenhuizen verhogen de bezetting van operatiekamers bijvoorbeeld vaker via datagedreven capaciteitssturing. Net als aanbieders van ouderenzorg behandelen en monitoren ziekenhuizen bovendien meer patiënten thuis, waardoor die minder vaak naar een arts of verpleegkundige hoeven. De ouderenzorg stuurt daarnaast op een grotere inzet van mantelzorgers om het eigen personeel te ontlasten. Ook de opkomst van AI-toepassingen helpt door geleidelijk de registratielast te verminderen en het aantal no shows te verkleinen.

13% minder zorg-zzp’ers in vijf kwartalen

Zorgaanbieders blijven de inzet van zzp’ers op over de hele linie afbouwen. Sinds het derde kwartaal van 2024 is het aantal zorg-zzp’ers per saldo elk kwartaal met bijna 4.000 afgenomen. Tot en met het derde kwartaal van 2025 bedroeg de teruggang in totaal 19.000 zzp’ers, oftewel -13%. Op het hoogtepunt was 9,5% van de zorgprofessionals zzp’er, nu nog 8,2%. In de verpleging en verzorging is de afname met 63% veruit het grootst. De ouderenzorg hecht dan ook groot belang aan vaste gezichten op de groep. Zij grijpen het einde van het handhavingsmoratorium op schijnzelfstandigheid aan om waar mogelijk afscheid te nemen van zzp’ers en zo en passant ook een evenwichtiger verdeling van diensten en taken te creëren.

“Het vinden en binden van voldoende zorgpersoneel blijft in combinatie met het op peil brengen van de operationele resultaten, de topprioriteit voor zorgaanbieders. Het aantrekken van werknemers uit het buitenland en een bredere inzet van digitale toepassingen kan daarbij helpen. Dit zou ook het hoge ziekteverzuim helpen verlagen”, aldus Edse Dantuma, sectoreconoom gezondheidszorg bij ING.