Limburgs AI-initiatief groeit door vanuit Brightlands met steun van BZK

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) stelt €600.000 beschikbaar aan Stichting Digitale Overheid voor de doorontwikkeling en landelijke opschaling van OmgevingsChat. OmgevingsChat is een AI-assistent die overheden ondersteunt bij vragen over de Omgevingswet. Het team is per 1 februari 2026 gevestigd op de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen.

Hans Hoornstra

Fotobijschrift: op de foto: Hans Hoornstra, initiatiefnemer OmgevingsChat.

Met de bijdrage van BZK werkt Stichting Digitale Overheid aan drie concrete stappen: 1. Doorontwikkeling van OmgevingsChat om professionals sneller en consistenter te ondersteunen bij veelvoorkomende vragen uit de uitvoering.

2. Landelijke opschaling: meer overheden kunnen OmgevingsChat stapsgewijs inzetten, met aandacht voor implementatie, adoptie en verantwoord gebruik.

3. Versterking van het ecosysteem rond kennis, talent en samenwerking, mede via Brightlands en regionale partners.

Groot stelsel, veel praktijkvragen

De Omgevingswet is één van de grootste stelselwijzigingen van de afgelopen decennia. De wet bundelt regels voor bouwen, wonen, natuur, water en milieu in één samenhangend stelsel. Gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en waterschappen werken sindsdien met nieuwe regels en procedures. In de dagelijkse uitvoering leidt dat tot veel vragen: wat mag waar, welke regels gelden, welke uitzonderingen zijn er, en hoe verhouden regels en definities zich tot elkaar?

OmgevingsChat helpt professionals om sneller overzicht te krijgen. De AI-assistent geeft antwoorden met verwijzing naar betrouwbare bronnen: de specifieke wet- en regelgeving die van toepassing is. Daarmee ondersteunt het systeem snelheid én volledigheid in het werk. OmgevingsChat neemt geen besluiten: de eindbeslissing blijft altijd bij de bevoegde medewerker.

Van Noord-Holland naar Maastricht, via Friesland naar Heerlen

OmgevingsChat is ontwikkeld in nauwe samenwerking met overheden en partners. “Het idee ontstond bij een werkbezoek in de kop van Noord-Holland,” zegt de Maastrichtse initiatiefnemer Hans Hoornstra. “We werkten het concept uit tot een eerste werkbare toepassing. De versnelling kwam toen Bas Kooistra van De Friese Aanpak mij belde: hij wilde samen doorpakken.” In Friesland kon OmgevingsChat dicht op de praktijk worden getest, verbeterd en gedeeld met andere overheden. Met steun van BZK groeit OmgevingsChat nu verder door vanuit Limburg. De Friese Aanpak blijft betrokken, vooral bij praktijkleren en het sneller opschalen van wat werkt.

Groei op Brightlands: leren, samenwerken en bijdragen

De keuze voor Brightlands is bewust. Op de Brightlands Smart Services Campus werken bedrijven, publieke organisaties, onderzoekers en studenten samen aan digitale diensten, data en AI. OmgevingsChat wil dit ecosysteem actief gebruiken én versterken, onder meer via samenwerking met kennisinstellingen zoals Zuyd Hogeschool, Universiteit Maastricht en de Open Universiteit. Per 1 februari 2026 werkt OmgevingsChat op Brightlands met drie medewerkers en een extern ontwikkelteam: het Utrechtse softwarebedrijf IGNE. De verwachting is dat het team binnen twaalf maanden groeit naar zes tot zeven fte, om aan de vraag vanuit overheden tegemoet te komen.

Volgens Hoornstra is de combinatie van landelijke impact en regionale verankering essentieel: “De Omgevingswet roept in de uitvoering veel vragen op. Wij helpen professionals om sneller grip te krijgen op regels en context, met antwoorden die te herleiden zijn naar de bron. Op Brightlands zitten we midden in een netwerk van kennis en talent. We willen daarvan leren én eraan bijdragen, zodat Heerlen verder groeit als Europese hotspot voor data en AI.”

Aansluiting op rijksbrede lijn

OmgevingsChat sluit aan bij de rijksbrede lijn rond digitale autonomie, open source waar passend, verantwoorde inzet van AI en herbruikbare bouwstenen voor de overheid, zoals verwoord in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) ‘Samen versnellen’. In het omgevingsdomein is OmgevingsChat een praktische stap: een voorziening die stapsgewijs kan worden ingezet en opgeschaald, met publieke waarden als uitgangspunt.

Symposium AI en de Leefomgeving

Op donderdagmiddag 26 maart 2026 organiseert Stichting Digitale Overheid in samenwerking met het Platform AI & Overheid op de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen het symposium AI en de Leefomgeving. Het programma laat zien wat er nu al kan en hoe je verantwoord kunt opschalen met AI-projecten rond de Omgevingswet, met demonstraties en voorbeelden uit de praktijk.

Geïnteresseerden zijn welkom. Aanmelden kan via: https://omgevingschat.nl/symposium

Over OmgevingsChat

OmgevingsChat is een AI-assistent voor professionals bij gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en waterschappen. Het systeem beantwoordt vragen over de Omgevingswet met verwijzing naar de onderliggende bronnen. OmgevingsChat neemt geen besluiten; de eindverantwoordelijkheid blijft bij de medewerker.

Over Stichting Digitale Overheid

Stichting Digitale Overheid initieert OmgevingsChat en ontwikkelt digitale oplossingen die publieke waarden ondersteunen, zoals transparantie, herbruikbaarheid en samenwerking. De stichting werkt aan een steward-owned organisatievorm voor OmgevingsChat, waarbij publieke waarden en langetermijnbeheer centraal staan.

Over De Friese Aanpak

De Friese Aanpak is een samenwerkingsverband waarin Friese overheden gezamenlijk werken aan uitvoering en praktijkleren. Via De Friese Aanpak is OmgevingsChat in de praktijk getest, verbeterd en gedeeld. De Friese Aanpak blijft betrokken bij praktijkleren en opschaling.

Over Brightlands Smart Services Campus

De Brightlands Smart Services Campus in Heerlen brengt bedrijven, publieke organisaties, onderzoekers en studenten samen rond data en AI. De campus verbindt talent en onderzoek met praktijktoepassingen, onder meer voor publieke dienstverlening, duurzaamheid en zorg.

“Geweldig dat OmgevingsChat landt bij Brightlands Smart Services Campus en AI Hub Brightlands. Samenwerking tussen overheid, kennis en bedrijfsleven versnelt innovatie en versterkt de regio. Vanuit de campus bouwen we met de Euregio aan AI met impact — richting een Europese hotspot.”

Walter Pijls - CEO Brightlands Smart Services Campus en de AI-Hub Brightlands